NHƯ LAI & Thế Giới

Lotus_Flower_IMG_1724.

Tác Giả: Vô Thủ

.

Này Hiền giả, hãy lóng nghe và khéo tác ý!

“Một thời, Thế Tôn trú ở Uruvelà, trên bờ sống Neranjarà, dưới cây bàng Nigrodha, khi mới thành Chánh giác. Ngài đã nói như sau:

1. – Này các Tỷ-kheo, Thế giới được Như Lai chánh đẳng giác. Như Lai không hệ lụy đối với đời.

 Này các Tỷ-kheo, thế giới Tập khởi được Như Lai chánh đẳng giác. Thế giới tập khởi được Như Lai đoạn tận.

 Này các Tỷ-kheo, thế giới đoạn Diệt được Như Lai chánh đẳng giác. Thế giới đoạn diệt được Như Lai GIÁC NGỘ.

Này các Tỷ-kheo, Con Đường đưa đến thế giới đoạn diệt được Như Lai chánh đẳng giác. Con đường đưa đến thế giới đoạn diệt được Như Lai tu tập.

2. Cái gì, này các Tỷ-kheo, trong toàn thế giới với Thiên giới, Ma giới, Phạm thiên giới, cùng với quần chúng Sa-môn, Bà-la-môn, chư Thiên và loài Người, được thấy, được nghe, được cảm giác, được thức tri, được đạt đến, được tầm cầu, được ý tư sát, tất cả đều được Như Lai chánh đẳng giác. Do vậy, được gọi là Như Lai.

Từ Đêm, này các Tỷ-kheo, Như Lai Được Chánh Đẳng Giác, Đến Đêm Như Lai Nhập Niết-Bàn, TRONG THỜI GIAN ẤY, điều gì Như Lai nói, nói lên, tuyên bố, TẤT CẢ LÀ NHƯ VẬY, không có khác được. Do vậy, được gọi là Như Lai.

3. Này các Tỷ-kheo, Như Lai nói gì thì làm vậy, làm gì thì nói vậy. Vì rằng nói gì thì làm vậy, làm gì thì nói vậy, nên được gọi là Như Lai.

Này các Tỷ-kheo, trong toàn thể thế giới với Thiên giới, Ma giới, Phạm thiên giới, cùng với quần chúng Sa-môn, Bà-la-môn, chư Thiên và loài Người, Như Lai là bậc chiến thắng, không bị ai chiến bại, toàn tri, toàn kiến đại tự tại, do vậy được gọi là Như Lai. (phẩm Uruvelà, Chương IV- Tăng Chi Bộ kinh)

Này Hiền giả, chính vì không thông đạt, không “Giác Ngộ” các ý nghĩa này mà năm xưa, một vị ẩn sĩ với tên gọi Rohitassa, dầu đã nhận ra đặc tánh Vô thường của thế gian, muốn đi tìm một nơi “không bị Sanh, không bị Già, không bị Chết…”, vị ấy dầu có Thần thông và đã dùng phương tiện ấy để đi tìm “chỗ tận cùng thế giới”; bằng cách ấy, vị ấy đã “Chết” trên đường đi trước khi đến được nơi mình muốn:

1. Một thời, Thế Tôn trú ở Sàvatthi, tại Jetavana, khu vườn ông Anàthapindika. Rồi Thiên tử Rohitassa sau khi đêm gần mãn, với dung sắc thù thắng chiếu sáng toàn vùng Jetavana, đi đến Thế Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi đứng một bên. Ðứng một bên, thiên tử Rohitassa bạch Thế Tôn:

– Tại CHỖ nào, bạch Thế Tôn, không bị sanh, không bị già, không bị chết, không có từ bỏ (đời này), không có sanh khởi (đời khác), chúng con có thể đi đến để thấy, để biết, để đạt đến chỗ tận cùng của thế giới không?

– Này Hiền giả, tại CHỖ nào không bị sanh, không bị già, không bị chết, không có từ bỏ (đời này), không có sanh khởi (đời khác), Ta tuyên bố rằng Không có thể đi đến để thấy, để biết, để đạt đến chỗ tận cùng của thế giới.

2. – Thật vi diệu thay, bạch Thế Tôn; thật hy hữu thay, bạch Thế Tôn; thật là khéo nói, bạch Thế Tôn, lời nói này của Thế Tôn: “Tại chỗ nào không bị sanh, không bị già, không bị chết, không có từ bỏ (đời này), không có sanh khởi (đời khác), Ta tuyên bố rằng không có thể đi đến để thấy, để biết, để đạt đến chỗ tận cùng của thế giới”.

Thuở xưa, bạch Thế Tôn, con là vị ẩn sĩ tên là Rohitassa, con của Bhoja, có thần thông, đi được trên hư không. Tốc độ của con là như thế này, bạch Thế Tôn; ví như một người bắn cung kiên cường, có huấn luyện, khéo tay, thuần thục, với một mũi tên nhẹ có thể dễ dàng bắn xuyên qua bóng một cây ta-la. Bước chân của con là như vậy, như từ khoảng cách từ biển Ðông qua biển Tây. Với con, bạch Thế Tôn, thành tựu được với tốc độ như vậy, với bước chân như vậy, con khởi lên ý muốn như sau: “Với bước chân đi, ta sẽ đạt đến chỗ tận cùng của thế giới”. Bạch Thế Tôn, trừ khi ăn uống nhai nếm, trừ khi đi đại tiện, tiểu tiện, trừ khi ngủ để lấy lại sức, dầu thọ đến 100 tuổi, dầu đã sống một trăm tuổi, dầu đi đến 100 năm, cũng không có thể đạt được tận cùng của thế giới, nhưng giữa đường con đã Chết.

Thật vi diệu thay, bạch Thế Tôn; thật hy hữu thay, bạch Thế Tôn; thật là khéo nói, bạch Thế Tôn, lời nói này của Thế Tôn: “Tại chỗ nào không bị sanh, không bị già, không bị chết, không có từ bỏ (đời này), không có sanh khởi (đời khác), Ta tuyên bố rằng không có thể đi đến để thấy, để biết, để đạt đến chỗ tận cùng của thế giới”.

3. – Này Hiền giả, Ta tuyên bố rằng: “Tại chỗ nào không bị sanh, không bị già, không bị chết, không có từ bỏ (đời này), không có sanh khởi (đời khác), không có thể đi đến để thấy, để biết, để đạt đến chỗ tận cùng của thế giới”. Nhưng này Hiền giả, trong CÁI THÂN DÀI ĐỘ MẤY TẤC NÀY, với những tưởng, những tư duy của nó,

Ta tuyên bố về Thế giới,

về thế giới Tập khởi,

về thế giới đoạn Diệt,

về Con Đường đưa đến thế giới đoạn diệt. (Chương IV, phẩm V – Tăng Chi Bộ kinh)

và này Hiền giả! như thế nào là Thế Giới, như thế nào là Thế giới Tập khởi, như thế nào là Thế giới đoạn Diệt, thế nào là Con đường đưa đến Thế giới đoạn Diệt ?

ở đây, này Hiền giả!

3)… “Thế giới, thế giới“, bạch Thế Tôn, như vậy được nói đến. Cho đến như thế nào, bạch Thế Tôn, là thế giới, hay là danh nghĩa thế giới?

4-9) – CHỖ nào, này Samiddhi, có mắt, có các sắc, có nhãn thức, có các pháp do mắt nhận thức, tại chỗ ấy có thế giới, hay danh nghĩa thế giới… (như trên)… CHỖ nào có ý, có các pháp, có ý thức, có các pháp do ý nhận thức, tại chỗ ấy có thế giới hay có danh nghĩa thế giới.

10-15) Và tại CHỖ nào, này Samiddhi, không có mắt, không có các sắc, không có nhãn thức, không có các pháp do mắt nhận thức, tại CHỖ ấy không có thế giới, hay không có danh nghĩa thế giới… không có ý… tại CHỖ ấy, không có thế giới hay không có danh nghĩa thế giới.(Tương Ưng Sáu Xứ – Tương Ưng Bộ kinh)

này Hiền giả, đây là sự trình bày về Thế giới.

ở đây, này Hiền giả!

3) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Thế Giới TẬP Khởi?

4) Do duyên con mắtcác sắc, nhãn thức khởi lên. Do ba cái tụ họp, nên có xúc. Do duyên xúc nên có thọ. Do duyên thọ nên có ái. Do duyên ái nên có thủ. Do duyên thủ nên có hữu. Do duyên hữu nên có sanh. Do duyên sanh, nên có già chết, sầu, bi, khổ, ưu, não sanh khởi. Ðây là Thế Giới TẬP Khởi.

5) Do duyên lỗ taicác tiếng

6) Do duyên lỗ mũicác hương

7) Do duyên lưỡicác vị

8) Do duyên thâncác xúc

9) Do duyên ý với các pháp, ý thức khởi lên. Do ba cái tụ họp nên có xúc. Do duyên xúc nên có thọ… Do duyên sanh nên già chết, sầu, bi, khổ, ưu, não, sanh khởi. Này các Tỷ-kheo, đây là Thế Giới TẬP Khởi.” (Tương Ưng Nhân Duyên- Tương Ưng Bộ kinh)

này Hiền giả! đây là sự trình bày về Thế Giới TẬP Khởi (Thế giới sanh khởi do các Duyên)

“10) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Thế Giới Đoạn DIỆT?

11) Do duyên con mắtcác sắc, nhãn thức khởi lên. Do ba cái tụ họp nên có xúc. Do duyên xúc nên có thọ. Do duyên thọ nên có ái. Do sự Ly THAM, đoạn diệt Ái ấy một cách hoàn toàn nên thủ diệt. Do thủ diệt nên hữu diệt… Ðây là sự đoạn diệt của toàn bộ khổ uẩn này. Ðây là Thế Giới Đoạn DIỆT.

12) Do duyên lỗ taicác tiếng

13) Do duyên lỗ mũicác hương

14) Do duyên lưỡicác vị

15) Do duyên thâncác xúc

16) Do duyên ýcác pháp, ý thức sanh khởi. Do ba cái tụ họp nên có xúc. Do duyên xúc nên có thọ. Do duyên thọ nên có ái. Do sự Ly THAM, đoạn diệt Ái ấy một cách hoàn toàn nên thủ diệt. Do thủ diệt nên hữu diệt… Ðây là sự đoạn diệt của toàn bộ Khổ uẩn này.

17) Này các Tỷ-kheo, đây là Thế Giới Đoạn DIỆT. (Tương Ưng Nhân Duyên – Tương Ưng Bộ kinh)

này Hiền giả! đây là sự trình bày về Thế Giới đoạn DIỆT (Thế giới đoạn diệt do Duyên Diệt)

như vậy, này Hiền giả! là ý nghĩa về Thế giới, về Thế giới Tập khởi, về Thế giới đoạn Diệt; và Con Đường Đưa Đến Thế Giới Đoạn DIỆT chính là Bát chi Thánh Đạo mà Thế Tôn đã nhiều lần khai minh hiển lộ, đó là: Chánh Tri kiến, Chánh Ttư duy, Chánh Ngữ, Chánh Nghiệp, Chánh Mạng, Chánh Tinh tấn, Chánh Niệm, Chánh Định.

như vậy, là ý nghĩa trong lời Thế Tôn dạy:“trong CÁI THÂN DÀI ĐỘ MẤY TẤC NÀY, với những tưởng, những tư duy của nó, Ta tuyên bố về Thế Giới, về Thế Giới TẬP Khởi, về Thế Giới Đoạn DIỆT, về Con Đường Đưa Đến Thế Giới Đoạn DIỆT”.

và này Hiền giả, trong nhiều thời Pháp sai khác, các vấn đề sai khác đã được nói lên tương tợ như vấn đề “Thế giới”. Như thế nào là “các vấn đề sai khác” đã được nói lên ?

* Thức Ăn

“Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử 

tuệ tri thức ăn,

tuệ tri tập khởi của thức ăn,

tuệ tri đoạn diệt của thức ăn,

và tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của thức ăn,

chư Hiền, khi ấy Thánh đệ tử có chánh tri kiến, có tri kiến chánh trực, có lòng tin Pháp tuyệt đối và thành tựu diệu pháp này.

Chư Hiền, thế nào là thức ăn, thế nào là tập khởi của thức ăn, thế nào là đoạn diệt của thức ăn, thế nào là con đường đưa đến đoạn diệt của thức ăn?
Có bốn loại thức ăn này, khiến các loài chúng sanh đã sanh được an trú hay các loài hữu tình sẽ sanh được hỗ trợ cho sanh. Thế nào là bốn? Ðoàn thực, loại thô hay loại tế, xúc thực là thứ hai, tư niệm thực là thứ ba, thức thực là thứ tư.
Từ tập khởi của Ái có tập khởi của thức ăn,

từ đoạn diệt của Ái có đoạn diệt của thức ăn.

Thánh Ðạo Tám Ngành này là con đường đưa đến đoạn diệt của thức ăn, tức là: Chánh Tri kiến, Chánh Tư duy, Chánh Ngữ, Chánh Nghiệp, Chánh Mạng, Chánh Tinh tấn, Chánh Niệm, Chánh Ðịnh.

Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri thức ăn như vậy, tuệ tri tập khởi của thức ăn như vậy, tuệ tri đoạn diệt của thức ăn như vậy, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của thức ăn như vậy

khi ấy, vị ấy đoạn trừ tất cả tham tùy miên, tẩy sạch sân tùy miên, nhổ tận gốc kiến mạn tùy miên “Tôi là”, đoạn trừ vô minh, khiến minh khởi lên, diệt tận khổ đau ngay trong hiện tại. Chư Hiền, như vậy Thánh đệ tử có chánh tri kiến, có tri kiến chánh trực, có lòng tin Pháp tuyệt đối và thành tựu diệu pháp này.” (kinh Chánh Tri kiến – kinh Trung Bộ)

* BỐN THÁNH ĐẾ

“Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử 

tuệ tri Khổ,

tuệ tri Tập khởi của khổ,

tuệ tri Ðoạn diệt của khổ,

tuệ tri Con Ðường đưa đến đoạn diệt của khổ,

chư Hiền, khi ấy Thánh đệ tử có chánh tri kiến, có tri kiến chánh trực, có lòng tin Pháp tuyệt đối và thành tựu diệu pháp này.

Chư Hiền, thế nào là Khổ, thế nào là Tập khởi của khổ, thế nào là Ðoạn diệt của khổ, thế nào là Con Ðường đưa đến đoạn diệt của khổ?
Sanh là khổ, già là khổ, bệnh là khổ, chết là khổ, sầu bi khổ ưu não là khổ, cầu không được là khổ, tóm lại năm thủ uẩn là khổ. Chư Hiền, như vậy gọi là Khổ.

Chư Hiền, thế nào là Tập khởi của khổ? Chính là ái đưa đến tái sanh, cùng khởi hỷ dục và tham hướng đến tái sanh, cùng khởi hỷ dục và tham, tìm cầu hỷ lạc chỗ này chỗ kia, tức là dục ái, hữu ái, phi hữu ái. Chư Hiền, như vậy gọi là Tập khởi của khổ.

Chư Hiền, thế nào là Ðoạn diệt của khổ? Ðó là sự đoạn diệt, ly tham, không có dư tàn, sự quăng bỏ, sự từ bỏ, sự giải thoát, sự vô chấp khát ái ấy.

Chư Hiền, thế nào là Con Ðường đưa đến đoạn diệt của khổ? Chính là Thánh Ðạo Tám Ngành đưa đến khổ diệt, tức là Chánh tri kiến… Chánh Ðịnh.

Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri Khổ như vậy, tuệ tri Tập khởi của khổ như vậy, tuệ tri Ðoạn diệt của khổ như vậy, tuệ tri con Ðường đưa đến đoạn diệt của khổ như vậy

khi ấy vị ấy đoạn trừ tất cả tham tùy miên, tẩy sạch sân tùy miên,… (như trên)… và thành tựu diệu pháp này.” (kinh Chánh Tri kiến – kinh Trung Bộ)

* GIÀ CHẾT

“Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử 
tuệ tri già chết,
tuệ tri tập khởi của già chết,
tuệ tri đoạn diệt của già chết,
tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của già chết

chư Hiền, khi ấy Thánh đệ tử có chánh tri kiến,… (như trên)… và thành tựu diệu pháp này.

Chư Hiền, thế nào là già chết, thế nào là tập khởi của già chết, thế nào là đoạn diệt của già chết, thế nào là con đường đưa đến đoạn diệt của già chết?

Thuộc bất kỳ hữu tình giới nào, trong từng mỗi loại hữu tình, sự già cả, suy lão, rụng răng, tóc bạc da nhăn, tuổi thọ ngày một hao mòn, bại hoại các căn; chư Hiền, như vậy gọi là già. Thuộc bất kỳ hữu tình giới nào, trong từng mỗi loại hữu tình, sự mai một, từ trần, hủy hoại, hoại diệt, từ biệt, mệnh chung, hủy hoại các uẩn, vất bỏ hình hài; chư Hiền, như vậy gọi là chết.
Già như vậy và chết như vậy; chư Hiền, như vậy gọi là già chết.

Từ sự tập khởi của sanh, có sự tập khởi của già chết; từ sự đoạn diệt của sanh, có sự đoạn diệt của già chết.

Thánh Ðạo Tám Ngành này là con đường đưa đến đoạn diệt của già chết, tức là: Chánh Tri kiến… (như trên)… Chánh Ðịnh.”

* SANH

“Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử 
tuệ tri sanh,
tuệ tri tập khởi của sanh,
tuệ tri đoạn diệt của sanh,
tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của sanh

chư Hiền, khi ấy vị Thánh đệ tử có chánh tri kiến… (như trên)… và thành tựu diệu pháp này.

Chư Hiền, thế nào là sanh, thế nào là tập khởi của sanh, thế nào là đoạn diệt của sanh, thế nào là con đường đưa đến đoạn diệt của sanh?

Thuộc bất kỳ hữu tình giới nào trong từng mỗi loại hữu tình, sự sanh, hiện khởi, xuất hiện, hiện diện, hiện hành các uẩn, tụ đắc các xứ; Chư Hiền, như vậy gọi là sanh.

Từ sự tập khởi của hữu có sự tập khởi của sanh; từ sự đoạn diệt của hữu, có sự đoạn diệt của sanh;

Thánh Ðạo Tám Ngành này là con đường đưa đến đoạn diệt của sanh, tức là: Chánh Tri kiến… Chánh Ðịnh.” (kinh Chánh Tri kiến – kinh Trung Bộ)

* HỮU
tuệ tri hữu,
tuệ tri tập khởi của hữu,
tuệ tri đoạn diệt của hữu,
tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của hữu

……………………… (kinh Chánh Tri kiến – kinh Trung Bộ)

* THỦ
tuệ tri thủ,
tuệ tri tập khởi của thủ,
tuệ tri đoạn diệt của thủ,
tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của thủ
;”
………………………

* ÁI
tuệ tri ái,
tuệ tri tập khởi của ái,
tuệ tri đoạn diệt của ái,
tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của ái

………………………

* THỌ
tuệ tri thọ,
tuệ tri tập khởi của thọ,
tuệ tri đoạn diệt của thọ,
tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của thọ

………………………

* XÚC
tuệ tri xúc,
tuệ tri tập khởi của xúc,
tuệ tri đoạn diệt của xúc,
tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của xúc

………………………

* SÁU XỨ
tuệ tri sáu xứ,
tuệ tri tập khởi của sáu xứ,
tuệ tri đoạn diệt của sáu xứ,
tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của sáu xứ

………………………

* DANH SẮC
tuệ tri danh sắc,
tuệ tri tập khởi của danh sắc,
tuệ tri đoạn diệt của danh sắc,
tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của danh sắc

………………………

* THỨC
tuệ tri thức,
tuệ tri tập khởi của thức,
tuệ tri đoạn diệt của thức,
tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của thức

………………………

* HÀNH
Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử

tuệ tri hành,

tuệ tri tập khởi của hành,

tuệ tri đoạn diệt của hành,

tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của hành,

khi ấy Thánh đệ tử có chánh tri kiến… và thành tựu diệu pháp này.

Chư Hiền, thế nào là hành, thế nào là tập khởi của hành, thế nào là đoạn diệt của hành, thế nào là con đường đưa đến đoạn diệt của hành? Chư Hiền,

có ba loại hành này: thân hành, ngữ hành, tâm hành.

Từ tập khởi của vô minh, có tập khởi của hành;

từ đoạn diệt của vô minh, có đoạn diệt của hành;

Thánh Ðạo Tám Ngành này là con đường đưa đến đoạn diệt của hành, tức là: Chánh Tri kiến… Chánh Ðịnh.” (kinh Chánh Tri kiến – kinh Trung Bộ)

* VÔ MINH

“Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử

tuệ tri vô minh,

tuệ tri tập khởi của vô minh,

tuệ tri đoạn diệt của vô minh,

tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của vô minh,

khi ấy, Thánh đệ tử có chánh tri kiến… (như trên)… và thành tựu diệu pháp này.

Chư Hiền, thế nào là vô minh, thế nào là tập khởi của vô minh, thế nào là đoạn diệt của vô minh, thế nào là con đường đưa đến đoạn diệt của vô minh?

Sự không tuệ tri về khổ, không tuệ tri về khổ tập, không tuệ tri về khổ diệt, không tuệ tri về con đường đưa đến khổ diệt, Chư Hiền, như vậy gọi là vô minh.

Từ tập khởi của lậu hoặc, có tập khởi của vô minh;

từ đoạn diệt của lậu hoặc, có đoạn diệt của vô minh;

Thánh Ðạo Tám Ngành này là con đường đưa đến đoạn diệt của vô minh, tức là: Chánh Tri kiến… Chánh Ðịnh.” (kinh Chánh Tri kiến – kinh Trung Bộ)

 

* LẬU HOẶC

“tuệ tri lậu hoặc,
tuệ tri tập khởi của lậu hoặc,
tuệ tri đoạn diệt của lậu hoặc,
tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của lậu hoặc;

Chư Hiền, khi ấy vị Thánh đệ tử đoạn trừ tất cả tham tùy miên, tẩy sạch sân tùy miên, nhổ tận gốc kiến mạn tùy miên “Tôi là”, đoạn trừ vô minh, khiến minh khởi lên, diệt tận khổ đau ngay trong hiện tại. Chư Hiền, như vậy Thánh đệ tử có chánh tri kiến, có tri kiến chánh trực, có lòng tin Pháp tuyệt đối và thành tựu diệu pháp này.” (kinh Chánh Tri kiến – kinh Trung Bộ)

này Hiền giả! như vậy là “các vấn đề sai khác” được nói đến tương tợ như vấn đề “Thế giới”.

và này Hiền giả, còn có các vấn đề khác nữa; thế nào là “các vấn đề khác nữa”?

* VÔ MINH (1)

“– “Vô minh, vô minh“, bạch Thế Tôn, như vậy được nói đến. Bạch Thế Tôn, thế nào là vô minh? Cho đến như thế nào, một người là vô minh?

4-8) — Ở đây, này các Tỷ-kheo, kẻ vô văn phàm phu

không biết rõ Sắc,

không biết rõ sắc Tập khởi,

không biết rõ sắc đoạn Diệt,

không biết rõ Con Đường đưa đến sắc đoạn diệt,

 không biết rõ Thọ

không biết rõ Tưởng

không biết rõ các Hành

không biết rõ Thức,…không biết rõ Con Đường đưa đến Thức đoạn diệt.

9) Này Tỷ-kheo, đây gọi là Vô Minh. Và cho đến như vậy, một người là vô minh.” (Năm Mươi Kinh sau, Tương Ưng Uẩn – Tương Ưng Bộ kinh)

lại nữa, này Hiền giả! như thế nào là Sắc, như thế nào là Sắc Tập Kkhởi, như thế nào là Sắc Đoạn Diệt, thế nào là Con Đường Đưa Đến Sắc Đoạn Diệt?

* SẮC

“này các Tỷ-kheo, thế nào là Sắc?

Bốn đại chủng và sắc do bốn đại chủng tạo thành. Này các Tỷ-kheo, đấy được gọi là sắc.

Do các thức ăn tập khởi nên sắc tập khởi.

Do các thức ăn đoạn diệt nên sắc đoạn diệt.

con đường đưa đến sắc đoạn diệt là con đường Thánh đạo Tám ngành, tức là chánh tri kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng, chánh tinh tấn, chánh niệm, chánh định.” (Năm Mươi Kinh Ở Giữa, Tương Ưng Uẩn – Tương Ưng Bộ kinh)

* THỌ

“này các Tỷ-kheo, thế nào là Thọ? Này các Tỷ-kheo,

có sáu thọ thân này: thọ do nhãn xúc sanh, thọ do nhĩ xúc sanh, thọ do tỷ xúc sanh, thọ do thiệt xúc sanh, thọ do thân xúc sanh, thọ do ý xúc sanh. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là thọ.

Do xúc tập khởi nên thọ tập khởi.

Do xúc đoạn diệt nên thọ đoạn diệt.

Ðây là con đường Thánh đạo Tám ngành đưa đến thọ đoạn diệt, tức là chánh tri kiến, chánh tư duy… chánh định.” (Năm Mươi Kinh Ở Giữa, Tương Ưng Uẩn – Tương Ưng Bộ kinh)

* TƯỞNG

“này các Tỷ-kheo, thế nào là Tưởng? Này các Tỷ-kheo,

có sáu tưởng thân này: sắc tưởng, thanh tưởng, hương tưởng, vị tưởng, xúc tưởng, pháp tưởng. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là tưởng.

Do xúc tập khởi nên tưởng tập khởi.

Do xúc đoạn diệt nên tưởng đoạn diệt.

Ðây là con đường Thánh đạo Tám ngành đưa đến tưởng đoạn diệt, tức là chánh tri kiến, chánh tư duy… chánh định.”

* HÀNH

“này các Tỷ-kheo, thế nào là Hành?

Có sáu tư thân này: sắc tư, thanh tư, hương tư, vị tư, xúc tư, pháp tư. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là hành.

Do xúc tập khởi nên các hành tập khởi.

Do xúc đoạn diệt nên các hành đoạn diệt.

Ðây là con đường Thánh đạo Tám ngành đưa đến đoạn diệt, tức là chánh tri kiến… chánh định.” (Năm Mươi Kinh Ở Giữa, Tương Ưng Uẩn – Tương Ưng Bộ kinh)

* THỨC

“này các Tỷ-kheo, thế nào là Thức?

Có sáu thức thân này, này các Tỷ -kheo, (tức là) nhãn thức, nhĩ thức, tỷ thức, thiệt thức, thân thức, ý thức. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là thức.

Do danh sắc tập khởi nên thức tập khởi.

Do danh sắc đoạn diệt nên thức đoạn diệt.

Ðây là con đường Thánh đạo Tám ngành đưa đến thức đoạn diệt, tức là chánh tri kiến, chánh tư duy… chánh định.” (Năm Mươi Kinh Ở Giữa, Tương Ưng Uẩn – Tương Ưng Bộ kinh)

như vậy, này Hiền giả! là “các vấn đề khác nữa” được nói đến tương tợ như vấn đề “Thế giới”;

như vậy, này Hiền giả! là ý nghĩa lời Thế Tôn nói đến với nhiều phương diện sai khác, tức là: “THẾ GIỚI”, “Thức Ăn”, “Thánh Đế”, “Già Chết”, “Sanh”,…,“Vô Minh”, “Sắc”, “Thọ”, “Tưởng”, “Hành”, “Thức”, với đầy đủ Bốn chuyển của các Pháp.

Này Hiền giả! một thời Thế Tôn đã rộng giảng và tuyên bố như sau:

“4) Này các Tỷ-kheo, khi nào Ta Chưa như thật thắng tri năm thủ uẩn này theo Bốn chuyển, thì cho đến khi ấy, này các Tỷ-kheo, đối với thế giới chư Thiên, Ma, Phạm thiên, cùng với quần chúng Sa-môn, Bà-la-môn, chư Thiên và loài Người, Ta Không xác chứng rằng Ta đã chứng được vô thượng Chánh Ðẳng Chánh Giác.

5) Nhưng này các Tỷ-kheo, khi nào Ta ĐÃ như thật thắng tri năm thủ uẩn này theo Bốn chuyển, cho đến khi ấy, này các Tỷ-kheo, đối với thế giới chư Thiên, Ma, Phạm thiên, cùng với quần chúng Sa-môn, Bà-la-môn, chư Thiên và loài Người, Ta Xác Chứng rằng Ta đã chứng được vô thượng Chánh Ðẳng Chánh Giác.

6) Và thế nào là bốn chuyển?

– Ta đã thắng tri Sắc, Ta đã thắng tri sắc Tập khởi, Ta đã thắng tri sắc đoạn Diệt, Ta đã thắng tri Con Đường đưa đến sắc đoạn Diệt.

Ta đã thắng tri ThọTưởngHành

Ta đã thắng tri Thức, Ta đã thắng tri thức Tập khởi, Ta đã thắng tri thức đoạn Diệt, Ta đã thắng tri Con Đường đưa đến thức đoạn Diệt.” – http://budsas.org/uni/u-kinh-tuongungbo/tu3-22c.htm

như vậy, này Hiền giả! là toàn vẹn ý nghĩa lời Thế Tôn tuyên bố vắn tắt cho vị ẩn sĩ có tên gọi Rohitassa: “này Hiền giả, trong CÁI THÂN DÀI ĐỘ MẤY TẤC NÀY, với những tưởng, những tư duy của nó: 

 Ta tuyên bố về Thế giới, 

về Thế Giới TẬP Khởi, 

về Thế Giới Đoạn DIỆT, 

về CON ĐƯỜNG đưa đến Thế Giới Đoạn Diệt”.

Như vậy, này Hiền giả! là đầy đủ ý nghĩa về NHƯ LAI, về Thế Giới, về các Pháp, và về sự Chánh Đẳng Giác của NHƯ LAI.

Kính chúc Hiền giả an lạc, tinh tấn !!

———————



Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s